ประวัติหน่วยศึกษานิเทศก์....จรูญ จียโชค

กำเนิดศึกษานิเทศก์

         ศึกษานิเทศก์เป็นตำแหน่งเจ้าหน้าที่ทางการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการที่มีพัฒนาการมายาวนานหากนับจากอดีตจนถึงปัจจุบั( พ.ศ. 2532 เมื่อเริ่มบันทึกนี้) จะมีการทำงานของเจ้าหน้าที่ทางการศึกษาในลักษณะการทำงานคล้ายคลึงกับการทางทำงานของศึกษานิเทศก์ มาแล้วเกือบศตวรรษ โดยมี พัฒนาการต่อเนื่องมาโดยสังเขป ดังนี้
พ.ศ. 2441 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริโปรดเกล้า ฯ ให้ขยายการให้การศึกษาแก่ทวยราษฎร์ของพระองค์ให้แพร่หลายออกไป จึงมีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯ
ให้เสนาบดีฝ่ายการศึกษา ขยายการศึกษาออกไปในหัวเมืองต่างๆ ให้มากขึ้น จึงได้มีการจัดตั้งโรงเรียนสอนกุลบุตร กุลธิดา ตามหัวเมืองต่างๆ เพิ่มมากขึ้นในหลายๆ หัวเมือง
เนื่องจากการคมนาคมติดต่อกันในเวลานั้น เป็นไปไม่สะดวกเหมือนดังในปัจจุบัน เสนาบดีและเจ้าหน้าที่ระดับสูงทางด้านการจัดการศึกษา จึงแต่งตั้งบุคคลที่ตนเองเห็นสมควรว่า เป็นผู้มีความรู้ความสามารถทางด้านการศึกษา ไปทำหน้าที่ติดตาม ควบคุมและประเมินผลการจัดการศึกษาของหัวเมืองต่างๆ แทนตนเอง
การปฏิบัติงานของผู้ตรวจการจากกระทรวงนี้ จะออกไปติดตาม ตรวจการปฏิบัติงานของครู ควบคุมการบริหารและการจัดการศึกษาของท้องถิ่น และควบคุมมาตรฐานการศึกษา โดยใช้วิธีการทดสอบนักเรียนในวิชาต่างๆ ที่กระทรวงกำหนด
พ.ศ. 2443 ผลการปฎิบัติงานของผู้ตรวจการก่อให้เกิดผลดีแก่การบริหารงานทางการศึกษา ของส่วนกลาง ต่อมา จึงได้มีการแต่งตั้งตำแหน่งเจ้าพนักงานผู้ตรวจแขวงขึ้น เพื่อทำหน้าที่ตรวจการปฏิบัติงานของครูและทดสอบความรู้ของนักเรียนโดยเฉพาะ แทนผู้ตรวจการที่เสนาบดีหรือเจ้าหน้าที่ระดับสูงแต่งตั้งขึ้นเอง
ต่อมาใน ปี พ.ศ. 2475 ซึ่งเป็นปีที่มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองมาเป็นระบอบประชาธิปไตย
มีการขยายอำนาจหน้าที่ให้แก่ผู้ตรวจแขวงมากขึ้น และได้เปลี่ยนชื่อตำแหน่งจากผู้ตรวจแขวงมาเป็นผู้ตรวจการอีกครั้งหนึ่ง ทำหน้าที่ในการควบคุมการเรียนการสอน รวมทั้งให้มีอำนาจหน้าที่ที่จะทำการอบรมครูในตำบลที่ตนเองได้ไปตรวจราชการ โดยจะดำเนินการอบรมด้วยตนเองในโรงเรียนหรือจะสั่งการให้ครูไปรับการอบรมนอกโรงเรียนตามสถานที่ที่ได้กำหนดไว้ก็ได้
ในปี พ.ศ. 2491 องค์การด้านการศึกษา ศิลปวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติได้ดำเนินโครงการให้ความช่วยเหลือเพื่อพัฒนาการศึกษาของประเทศไทย โดยได้เริ่มทดลองจัดการศึกษาแผนใหม่ขึ้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา ในการทดลองนั้น ผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศ ได้เสนอแนะรัฐบาลไทยให้จัดตั้งหน่วยงาน Supervisor ขึ้น เพื่อให้ทำหน้าที่สนับสนุนงานด้านวิชาการของโรงเรียนโดยตรง
น่าสังเกตว่า นับตั้งแต่มีการขยายการศึกษาออกไปตามหัวเมืองต่างๆ ในปี พ.ศ. 2441 เป็นต้นมา จนถึงปี พ.ศ. 2491 ประเทศไทยยังไม่มีคำว่า ศึกษานิเทศก์ แต่ก็มีการแต่งตั้ง บุคคลให้ทำหน้าที่คล้ายกับงานของศึกษานิเทศก์ในปัจจุบันบางส่วน การปฏิบัติงานมีลักษณะป็นการติดตาม ควบคุม กำกับและตรวจการปฏิบัติงานของครู-อาจารย์ การควบคุมมาตรฐานการศึกษา โดยใช้วิธีการทดสอบความรู้ของนักเรียนและการฝึกอบรมครูผู้สอน
วันที่ 19 ธันวาคม 2495 กรมวิสามัญศึกษา (ขณะนั้นรับผิดชอบงานด้านมัธยมศึกษา) ได้จัดอบรมศึกษานิเทศก์ของตนเองขึ้นเป็นครั้งแรกที่โรงเรียนสวนสุนันทาวิทยาลัย นับตั้งแต่นั้นมา จึงเกิดคำว่า ศึกษานิเทศก์ ขึ้นที่ส่วนกลางเป็นครั้งแรก อย่างไรก็ตาม ในระยะต้นของการกำหนดศึกษานิเทศก์ในยุคบุกเบิกนี้ ยังไม่มีระเบียบ หรือกฎหมายที่ชัดเจนกำหนดภารกิจหน้าที่ของศึกษานิเทศก์
พ.ศ. 2497 กรมสามัญศึกษา (ขณะนั้นรับผิดชอบงานด้านการประถมศึกษา) ได้ขอจัดตั้งหน่วยศึกษานิเทศก์ กรมสามัญศึกษาขึ้นที่ส่วนกลาง และได้รับอนุมัติให้จัดตั้งขึ้นได้เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2497 โดยมีสำนักงานตั้งอยู่ที่อาคารชั่วคราวของโรงเรียนพญาไท งานที่ปฏิบัติส่วนใหญ่ ในช่วงเวลานั้น เป็นงานค้นคว้า อบรมครู แนะนำการทำอุปกรณ์การสอน สาธิตการสอน ทำคู่มือครูและให้ความช่วยเหลือไปยังส่วนภูมิภาคมากขึ้น
พ.ศ. 2498 มีการจัดตั้งกรมการฝึกหัดครูขึ้น ศึกษานิเทศก์กรมวิสามัญเดิม บางส่วนได้โอนไปเป็นศึกษานิเทศก์ กรมการฝึกหัดครู และในเวลาใกล้เคียงกัน กรมอาชีวศึกษาและกรมพลศึกษา ก็ได้จัดตั้งศึกษานิเทศก์ของตนเองในส่วนกลางขึ้นมาด้วย
ปัจจุบันหน่วยงานที่มีสถานศึกษาจะจัดตั้งศึกษานิเทศก์ของตนเองขึ้นมาอีกเช่น สำนักงานการศึกษาเอกชน กรมการศึกษานอกโรงเรียน เป็นต้น จึงเห็นได้ว่า เมื่อมีสถานศึกษา ก็จะมีการกำหนดตำแหน่งศึกษานิเทศก์ตามมา เพื่อให้ทำหน้าที่ดูแลงานด้านวิชาการของสถานศึกษา
พ.ศ. 2500 กระทรวงศึกษาธิการได้อนุมัติให้กรมสามัญศึกษา จัดตั้งศึกษานิเทศก์ฝ่ายสามัญศึกษาขึ้นในทุกจังหวัด
พ.ศ. 2503 กรมสามัญศึกษา ได้จัดตั้งศึกษานิเทศก์ประจำเขตการศึกษาขึ้น จนครบทั้ง 12 เขตการศึกษา
พ.ศ. 2509 ออกพระราชบัญญัติการศึกษาประชาบาล โอนโรงเรียนประถมศึกษาเข้าไปสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด แต่ไม่โอนศึกษานิเทศก์ตามไปด้วย พ.ศ. 2523 ออกพระราชบัญญัติการประถมศึกษาแห่งชาติ โอนโรงเรียนประถมศึกษาจากองค์การบริหารส่วนจังหวัด มาขึ้นกับสำนักงานงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ กระทรวงศึกษาธิการ และได้โอนศึกษานิเทศก์กรมสามัญศึกษาบางส่วนในส่วนกลางมาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ และในต่างจังหวัดได้โอนศึกษานิเทศก์กรมสามัญศึกษาที่ประจำอยู่ในหน่วยศึกษานิเทศก์ของแต่ละจังหวัด ไปขึ้นกับสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดในจังหวัดนั้นๆ
20 สิงหาคม พ.ศ. 2542 ออกพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ เพื่อการปฏิรูประบบการศึกษาของไทย โดยมีการกำหนดให้ปรับโครงสร้างหน่วยงาน การจัดการเรียนการสอน การพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา การระดมทรัพยากรมาใช้เพื่อการศึกษา เป็นต้น ขณะบันทึกนี้ (การปรับปรุงครั้งที่ 1 พ.ศ. 2544) อยู่ระหว่างการเตรียมการเพื่อให้เข้าสู่ระบบ ซึ่งจะชัดเจนในวันที่ 20 สิงหาคม 2545 ตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย

ความเป็นมาของหน่วยศึกษานิเทศก์
สปจ.ประจวบคีรีขันธ์

ข้อมูลที่บันทึกต่อไปนี้ ได้จากการสัมภาษณ์บุคคล 3 ท่าน ที่เคยดำรงตำแหน่งศึกษา-
นิเทศก์ในหน่วยศึกษานิเทศก์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ตั้งแต่ระยะต้นๆ ของการจัดตั้งหน่วยศึกษานิเทศก์ของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งการสัมภาษณ์ได้ดำเนินการต่างกรรม ต่างวาระกัน และบางท่านได้กรุณาให้การสัมภาษณ์มากกว่า 1 ครั้ง ผู้บันทึกขอขอบพระคุณท่านทั้ง 3 ไว้ ณ โอกาสนี้ คือ
1. นายสง่า ทองทักษิณ อดีตหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ คนที่ 7 ของ สปจ.ประจวบคีรีขันธ์
2. นายบุรี พันธ์รักไทย อดีตหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ คนที่ 5 ของ สปจ.ประจวบคีรีขันธ์
3. พระภิกษุพล เครือแตง อดีตศึกษานิเทศก์ สปจ.ประจวบคีรีขันธ์
นายจรูญ จียโชค ผู้บันทึก
พฤศจิกายน 2532

หลังจากกระทรวงศึกษาธิการได้อนุมัติให้จัดตั้งศึกษานิเทศก์ฝ่ายสามัญประจำจังหวัดขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2500 ครั้นถึง พ.ศ. 2501 จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ได้ทำการสรรหาตัวบุคคลเพื่อมาดำรงตำแหน่งนี้ โดยศึกษาธิการจังหวัดในยุคนั้น ได้คัดเลือกข้าราชการครู 2 ราย คือ
1. นายเย็น บุญกอง (ปัจจุบันเสียชีวิต)
2. นายพินิจ ใบแย้ม (ปัจจุบันเสียชีวิต)

ให้มาช่วยราชการที่สำนักงานศึกษาธิการจังหวัด เพื่อทำหน้าที่ศึกษานิเทศก์ และในปี พ.ศ. 2502 ได้ส่งตัวบุคคลทั้งสองเข้ารับการอบรมและได้บรรจุแต่งตั้งให้เป็นศึกษานิเทศก์สามัญประจำจังหวัดในปีเดียวกันนั้น
นับได้ว่า บุคคลทั้งสองเป็นศึกษานิเทศก์รุ่นแรกของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์
การปฏิบัติงานของศึกษานิเทศก์ในระยะต้นนี้ แม้บุคคลทั้งสองจะมีตำแหน่งศึกษานิเทศก์ แต่งานที่ปฏิบัติในเวลานั้น ส่วนใหญ่จะเป็นงานเสมียนพนักงานประจำสำนักงานศึกษาธิการจังหวัด โดยปฏิบัติงานตามคำสั่งของศึกษาธิการจังหวัดโดยตรง
ในช่วง พ.ศ. 2501 – 2505 นายเย็น บุญกอง ทำหน้าที่คล้ายหัวหน้างานนิเทศของจังหวัด และทำหน้าที่เป็นหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ด้วยอีกตำแหน่งหนึ่งในเวลาเดียวกัน
วันที่ 1 มกราคม 2503 หน่วยศึกษานิเทศก์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ได้รับจัดสรรอัตรากำลังเพิ่มขึ้นอีก 2 อัตรา จึงได้คัดเลือก นายสง่า ทองทักษิณ (เกษียณอายุเมื่อ ปี 2527 ตำแหน่งสุดท้ายหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ สปจ.ประจวบคีรีขันธ์ ปัจจุบันเสียชีวิต) และนายรังสรรค์ อินทริยะ (ปัจจุบันเสียชีวิต ตำแหน่งสุดท้าย ศึกษาธิการอำเภอ) ให้ขึ้นมาช่วยราชการงานนิเทศการศึกษาในสำนักงานศึกษาธิการจังหวัด และส่งตัวเข้ารับการอบรมเพื่อเป็นศึกษานิเทศก์ ได้รับการบรรจุแต่งตั้งให้เป็นศึกษานิเทศก์ตรี เมื่อวันที่ 1 เมษายน 2503
พ.ศ. 2504 นายพล เครือแตง (ลาออกจากราชการ ปัจจุบันเสียชีวิตขณะบวชเป็นพระภิกษุ) ได้รับการคัดเลือกให้เข้ารับการอบรมศึกษานิเทศก์และได้รับการบรรจุแต่งตั้งให้เป็นศึกษานิเทศก์ในปีเดียวกันหลังจากผ่านการอบรมแล้วพ.ศ.2505 น.ส.ชูสม ประจวบเหมาะ (ปัจจุบันเกษียณอายุราชการ ตำแหน่งสุดท้าย ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดวังยาว สปอ.กุยบุรี) เข้ารับการอบรมและได้รับการบรรจุแต่งตั้งเป็นศึกษานิเทศก์ในปี 2505 แต่ครั้นถึง พ.ศ. 2509 มีการโอนการศึกษาระดับประถมศึกษาจากกรมสามัญศึกษา ไปสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด น.ส.ชูสม ได้ขอโอนมาสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด ในตำแหน่งครูใหญ่โรงเรียนวัดวังยาว สปอ.กุยบุรี
ในระหว่าง พ.ศ. 2501 – 2505 หน่วยศึกษานิเทศก์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์มีอัตรากำลังทั้งสิ้น 6 คน ปฏิบัติงานประจำอยู่ที่สำนักงานศึกษาธิการจังหวัด ขึ้นตรงกับศึกษาธิการจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ลักษณะงานที่ปฏิบัติส่วนใหญ่ จะทำงานธุรการสำนักงาน ไม่มีงบประมาณสนับสนุนด้านการนิเทศการศึกษาโดยตรง ดังนั้นในช่วงเวลานั้น จึงไม่มีการดำเนินงานนิเทศติดตามผลการจัดการเรียนการสอนในโรงเรียน แต่จะมีการปฏิบัติงานในลักษณะงานวิชาการก็ต่อเมื่อ ส่วนกลางสั่งให้เข้ารับการอบรมเฉพาะเรื่องและเมื่อกลับจากอบรมแล้ว จะมาทำการขยายผลให้กับครูต่อไป โดยจัดอบรมครูในจังหวัดเป็นจุดๆ ตามที่กำหนดไว้ในตารางการฝึกอบรม เทคนิควิธีการอบรมในระยะนั้น จะใช้การบรรยายเป็นหลักสำคัญ
นายเย็น บุญกอง ที่ทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์คนแรก เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2505
นายพินิจ ใบแย้ม ที่มีอาวุโสรองลงมา จึงรับหน้าที่แทนระยะหนึ่ง
ต่อมา พ.ศ. 2506 นายไสว สุทธางคกูล (ปัจจุบันเกษียณอายุราชการ ตำแหน่งสุดท้าย ผู้อำนวยการการประถมศึกษาจังหวัดสุพรรณบุรี) ได้เข้ามาดำรงตำแหน่งศึกษานิเทศก์จังหวัด โดยที่ขณะนั้น นายไสว มีวุฒิปริญญาตรี จึงได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์แทนนายพินิจ และในปี
นี้เอง เป็นปีแรกที่มีงบประมาณสนับสนุนการนิเทศติดตามผล สำหรับศึกษานิเทศก์โดยเฉพาะ โดยศึกษาธิการจังหวัด ได้จัดสรรเงินงบประมาณของจังหวัดส่วนหนึ่งให้เพื่อใช้ในการดำเนินการนิเทศ
วิธีการนิเทศในระยะแรกเริ่มนี้ ยังไม่มีรูปแบบการนิเทศที่ชัดเจน ยังไม่มีการกำหนดเป้าหมายการนิเทศเชิงคุณภาพและยังไม่มีเครื่องมือใช้ในการนิเทศโดยตรง การนิเทศจะเน้นไปที่การติดตาม
เยี่ยมเยียนให้กำลังใจครูและแจ้งข่าวความเคลื่อนไหวทางการศึกษาให้โรงเรียนทราบเป็นสำคัญ
การออกท้องที่เพื่อการนิเทศในปี พ.ศ. 2506 ค่อนข้างเป็นเรื่องที่ยากลำบากสำหรับผู้นิเทศอยู่มาก เนื่องจากขาดพาหนะและการคมนาคมไม่สะดวก ศึกษานิเทศก์ต้องโดยสารรถไฟซึ่งมีเพียงวันละ 1 เที่ยว ไปยังอำเภอที่จะทำการนิเทศ หรือบางครั้งก็จะขออาศัยรถยนต์คนที่รู้จักกันไปอำเภอ จากนั้นก็เข้าไปพบกับศึกษาธิการอำเภอ แจ้งกำหนดการนิเทศ แล้วจึงเข้าไปในโรงเรียนในท้องที่นั้น การไปโรงเรียนส่วนใหญ่ จะใช้วิธีการเดินเท้าเข้าไปพบปะเยี่ยมเยียน พูดคุยกับครู บางครั้งจะตรวจงานธุรการบ้าง การนิเทศด้านวิชาการโดยตรง ยังทำกันน้อยมาก ครั้นดำเนินการนิเทศแล้ว ก็จะรับประทานอาหารและพักค้างที่บ้านของครูที่อยู่ในละแวกนั้น รุ่งเช้าก็จะเดินทางไปนิเทศที่โรงเรียนอื่นๆ ต่อไป
ด้วยวิธีการเช่นนี้ การนิเทศในครั้งหนึ่งๆ ของศึกษานิเทศก์ยุคบุกเบิก จะใช้เวลาหลายวัน เนื่องจากต้องใช้การเดินเท้าโดยตลอด แต่บางครั้ง หากต้องไปนิเทศโรงเรียนที่อยู่ไกลๆ ไม่สามารถเดินเท้าได้ ก็จะขอยืมรถยนต์จากเพื่อนฝูง หรือพ่อค้า คหบดีในอำเภอนั้นๆ ไปใช้นิเทศเป็นครั้งคราว
สภาพการนิเทศเช่นนี้ สิ้นสุดลงเมื่อประมาณ พ.ศ. 2507-2508 เมื่อกรมสามัญศึกษา ได้ให้รถแลนด์โรเวอร์ มาประจำสำนักงานศึกษาธิการจังหวัด 1 คัน ดังนั้นเมื่อถึงเวลาที่จะไปนิเทศฯ ก็อาศัยรถคันดังกล่าว ไปทำการนิเทศในอำเภอต่างๆ ทำให้การนิเทศสามารถดำเนินการได้อย่างกว้างขวางขึ้น
พ.ศ. 2509 มีพระราชบัญญัติโอนโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษา ไปสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด แต่ไม่มีการโอนศึกษานิเทศก์ตามไปด้วย ดังนั้น ศึกษานิเทศก์จึงคงสังกัดกรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการดังเดิม
มีศึกษานิเทศก์หลายคน ได้ย้ายสังกัดไปอยู่องค์การบริหารส่วนจังหวัดหรือขอย้ายไปทำหน้าที่อื่นหลายคน เช่น น.ส.ชูสม ประจวบเหมาะ นายไสว สุทธางคกูล นายรังสรรค์ อินทริยะและในปีนี้เอง มีการรับศึกษานิเทศก์รุ่นใหม่เข้ามาทดแทนและบรรจุในอัตราว่าง 4 ราย ดังนี้
1. นายปรีชา พัฒนวงศ์ (เกษียณอายุ ตำแหน่งสุดท้ายศึกษานิเทศก์ สปจ.ราชบุรี)2. นายถวิล ไพศาลศรี (ลาออกจากราชการ 11 มกราคม 2527 ตำแหน่งสุดท้ายศึกษานิเทศก์ สปจ.ประจวบคีรีขันธ์)
3. น.ส. อนู สมบูรณ์ (เกษียณอายุ ตำแหน่งสุดท้ายอาจารย์สอนที่ สปจ.นนทบุรี)
4. น.ส.ดารัตน์ คีตะวงศ์ (ปัจจุบันศึกษานิเทศก์ สปจ.นครปฐม)
การนิเทศใน พ.ศ. นี้ ได้รับงบประมาณจากองค์การบริหารส่วนจังหวัด วิธีการนิเทศยังเน้นการตรวจติดตามเป็นหลัก ในระยะนี้ มีการอบรมครูบ่อยครั้งขึ้น เพราะกรมสามัญศึกษาจะสั่งให้ศึกษานิเทศก์เข้ารับการ
อบรมวิชาต่างๆ ปีละ 1 – 2 ครั้งเป็นประจำ แล้วให้กลับมาอบรมครูอีกต่อหนึ่ง การนิเทศโรงเรียนโดยตรงยังทำกันน้อยครั้งมาก
พ.ศ. 2510 มีการกำหนดตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ขึ้นเป็นทางการ มีการเปิดรับสมัครผู้ประสงค์จะดำรงตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ ผลการพิจารณาได้แต่งตั้งนายสนิท ยี่รงค์
(ปัจจุบันเกษียณอายุราชการ ตำแหน่งสุดท้าย ผู้อำนวยการการประถมศึกษาจังหวัดเชียงราย) ขณะนั้นดำรงตำแหน่งศึกษานิเทศก์จังหวัดเพชรบุรี โดยนายสนิท สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโทจากประเทศฟิลิปปินท์
ให้มาดำรงตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์อย่างเป็นทางการคนแรก พร้อมทั้งได้ย้ายหน่วยศึกษานิเทศก์ จากสำนักงานศึกษาธิการจังหวัด มาอยู่ที่อาคารเรียนของโรงเรียนการช่างสตรี (โรงเรียนเทคนิคประจวบคีรีขันธ์ แผนกพาณิชยการจังหวัดในปัจจุบัน อาคารหลังนั้นปัจจุบันถูกรื้อถอนแล้ว) เป็นเอกเทศ และได้รับมอบรถยนต์แลนด์โรเวอร์ มาใช้ประจำหน่วยศึกษานิเทศก์ด้วย
ทีมศึกษานิเทศก์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ในขณะนั้นประกอบด้วย
1. นายสนิท ยี่รงค์ หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์
. 2. นายสง่า ทองทักษิณ
3. นายพล เครือแตง
4. นายถวิล ไพศาลศรี
5. นายปรีชา พัฒนวงศ์
6. น.ส.ดารัตน์ คีตะวงศ์
7. น.ส.อนู สมบูรณ์
การทำงานในช่วงนั้น แบ่งการรับผิดชอบออกเป็นหมวดวิชา การนิเทศโรงเรียนมีการปฏิบัติกันบ้างแต่ไม่บ่อยครั้งนัก การนิเทศจะเน้นไปที่การเยี่ยมเยียนให้คำแนะนำและตรวจสอบการทำงานของครู การนิเทศยังไม่มีเทคนิคใดมากนัก และไม่มีเครื่องมือในการนิเทศโดยเฉพาะ
วันที่ 26 กันยายน 2512 ได้บรรจุแต่งตั้งนายเสน่ห์ ไหลล้น เป็นศึกษานิเทศก์เพิ่มเติม
วันที่ 15 พฤษภาคม 2515 นายสนิท ยี่รงค์ ย้ายไปดำรงตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ จังหวัดเพชรบุรีวันที่ 22 พฤษภาคม 2515 นายบุรี พันธ์รักไทย ย้ายจากจังหวัดเพชรบุรี มาดำรงตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์จังหวัดคนที่ 5 ต่อจากนายสนิท ยี่รงค์
วันที่ 1 ตุลาคม 2517 หน่วยศึกษานิเทศก์ ได้รับโอนนายยอดนิคม ตูวิเชียร ครูโทโรงเรียนสละชีพ มาดำรงตำแหน่งศึกษานิเทศก์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2522 นายบุรี พันธ์รักไทย ลาออกจากราชการ เพื่อความคล่องตัวในการทำงานของคณะศึกษานิเทศก์ กรมสามัญศึกษา จึงได้แต่งตั้งนายละเอียด ชุ่มบุญชู ศึกษาธิการจังหวัดในขณะนั้น รักษาการหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์เป็นการชั่วคราว
วันที่ 1 เมษายน 2522 นายประเสริฐ ทองประเจียด ย้ายจากจังหวัดกาญจนบุรีมาทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์คนที่ 6 จนถึงวันที่ 1 ตุลาคม 2524 นายประเสริฐได้ขอลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ ปัจจุบันย้ายไปเป็นศึกษานิเทศก์จังหวัดสมุทรสาคร ภูมิลำเนาเดิม
นับตั้งแต่ พ.ศ. 2515 เป็นต้นมา อาจเรียกได้ว่า เป็นยุคมืดของการนิเทศในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ทั้งนี้เนื่องจากการอยู่ต่างสังกัดกันระหว่างหน่วยศึกษานิเทศก์กับโรงเรียนประถมศึกษาสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด ศึกษานิเทศก์เกือบไม่ได้ทำการนิเทศโรงเรียนเลย รวมทั้งไม่ได้ดำเนินการฝึกอบรมครูด้วย ยิ่งเมื่อองค์การบริหารส่วนจังหวัด แต่งตั้งวิทยากรส่วนจังหวัดและ ส่วนอำเภอขึ้น โดยได้คัดเลือกข้าราชการครูของตนเองขึ้นมาปฏิบัติงานด้านวิชาการด้วยแล้ว ก็ตัดงบประมาณที่เคยสนับสนุนการนิเทศและการฝึกอบรมาของศึกษานิเทศก์ออกไป แม้แต่การฝึกอบรมหลักสูตรประถมศึกษา 2521 ให้กับครู ซึ่งเป็นหน้าที่ของศึกษานิเทศก์โดยตรง องค์การบริหารส่วนจังหวัดก็ดำเนินการด้วยตนเองโดยใช้วิทยากรจากวิทยากรส่วนจังหวัดและส่วนอำเภอ โดยในปี พ.ศ. 2520 – 2521 เป็นปีแรกที่เริ่มฝึกอบรมด้านหลักสูตรให้กับครูชั้น ป. 1 ศึกษานิเทศก์ ไม่มีส่วนร่วมในการฝึกอบรมด้วยเลย ในช่วงนั้นดูเหมือนว่า ศึกษานิเทศก์ จะล้าหลังในเรื่องเกี่ยวกับหลักสูตรและการสอนกว่าครูเสียด้วยซ้ำไป งานที่ทำส่วนใหญ่ระยะนั้น เป็นงานด้านการออกข้อสอบ และดำเนินการสอบในชั้นตัวประโยคต่างๆ ตามหลักสูตร 2503 เป็นส่วนใหญ่
อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2522 เริ่มมีความร่วมมือกันระหว่างองค์การบริหารส่วนจังหวัดกับหน่วยศึกษานิเทศก์ ในการอบรมครูชั้น ป. 2 เรื่องการใช้หลักสูตร พ.ศ. 2521 นับตั้งแต่นั้นมา หน่วยศึกษา นิเทศก์ ก็เริ่มมีบทบาทในการนิเทศและการฝึกอบรมครูมากขึ้น
นับตั้งแต่ พ.ศ. 2520 – 2522 หน่วยศึกษานิเทศก์ ยังขึ้นตรงกับศึกษาธิการจังหวัด มีลักษณะเป็นฝ่ายงานหนึ่งในสำนักงานศึกษาธิการจังหวัด แต่ครั้นถึง พ.ศ. 2523 มีพระราชบัญญัติโอนการศึกษาประชาบาลมาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ รวมทั้งโอนหน่วยศึกษานิเทศก์มาสังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดด้วย ในช่วงนี้เอง ศึกษานิเทศก์เริ่มมามีบทบาทสำคัญด้านวิชาการมากขึ้น มีการนิเทศติดตามผลและฝึกอบรมครูบ่อยครั้งขึ้น ลักษณะการนิเทศติดตามผล ได้รับอิทธิพลแนวคิดจากวิทยาครูเพชรบุรีค่อนข้างมาก เพราะศึกษานิเทศก์ได้เข้ารับการอบรมความรู้เกี่ยวกับหลักสูตรที่วิทยาลัยครูแห่งนี้
สำหรับการนิเทศในระยะนั้น ยังไม่เน้นการนิเทศเพื่อความเป็นเลิศทางด้านวิชาการ ยังไม่มีการกำหนดรูปแบบการนิเทศ ไม่มีการใช้สื่อและ เครื่องมือการนิเทศเพื่อประกอบการนิเทศ นอกจากนั้นยังไม่มีการกำหนดเป้าหมายการนิเทศเชิงคุณภาพโดยตรง การนิเทศจะเน้นการตรวจสอบเอกสารหลักฐานการ
ปฏิบัติงานธุรการในห้องเรียนของครู ตามข้อกำหนดของหลักสูตร แล้วให้คำแนะนำเฉพาะราย เช่น การจัดทำ ป.02 การจัดทำตารางสอน การทำแผนการสอน เป็นต้น
วันที่ 1 ตุลาคม 2524 นายสง่า ทองทักษิณ ได้รับการแต่งตั้งให้ทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ แทนนายประเสริฐ ทองประเจียด นับเป็นหัวหน้าหน่วยฯ คนที่เจ็ด อย่างเป็นทางการ และในปีเดียวกันนี้ หน่วยศึกษานิเทศก์ได้แบ่งงานออกเป็น 2 ฝ่าย คือ ฝ่ายแผนพัฒนา มีนายไกรพุธ เพชรัตนกูล เป็นหัวหน้าฝ่าย (ปัจจุบันลาออกจากราชการ เมื่อ พ.ศ. 2541) และฝ่ายนิเทศการศึกษา มีนายสำราญ ชวนวัน เป็นหัว
หน้าฝ่าย (ต่อมา พ.ศ. 2527 ย้ายไปสังกัดหน่วยศึกษานิเทศก์ สปจ.เพชรบุรี ปัจจุบันดำรงตำแหน่งนักวิชาการ
ศึกษา 8 เขตการศึกษา 5 ราชบุรี)
พ.ศ. 2525 สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ เปิดให้มีการสอบแข่งขันเพื่อบรรจุแต่งตั้งข้าราชการครูให้ดำรงตำแหน่งศึกษานิเทศก์อำเภอขึ้นเป็นครั้งแรก อำเภอละ 1 คน ผู้สอบแข่งขันได้จะเข้ารับการอบรมที่วิทยาครูหมู่บ้านจอมบึง จังหวัดราชบุรี 7 วัน แล้วแต่งตั้งให้เป็นศึกษานิเทศก์อำเภอรุ่นแรก ซึ่งมีรายนามดังนี้
อำเภอหัวหิน นางวิมลรัตน์ บุญชู ได้รับการบรรจุแต่งตั้ง เพราะนายบรรจบ เปลี่ยนปราณ ผู้สอบได้ลำดับสูงกว่าสละสิทธิ์ ปัจจุบันนางวิมลรัตน์ ดำรงตำแหน่งศึกษานิเทศก์ สำนักงานการศึกษาเอกชน กทม.
อำเภอปราณบุรี นายบุรี พุทธาภิบาล ปัจจุบันดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านศาลาลัย กิ่งอำเภอสามร้อยยอด
อำเภอกุยบุรี นายจรูญ จียโชค ปัจจุบันดำรงตำแหน่งศึกษานิเทศก์ 9 หัวหน้ากลุ่มนิเทศ ติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา เขตพื้นที่การศึกษาประจวบคีรีขันธ์ เขต 2
อำเภอเมืองประจวบฯ นายปรีชา นราทอง เสียชีวิตด้วยโรคมะเร็ง ตำแหน่งสุดท้ายผู้ช่วยหัวหน้าการประถมศึกษาอำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี
อำเภอทับสะแก นายสนิท อรรถวุฒิกุล ปัจจุบันผู้อำนวยการ โรงเรียนอนุบาลกุยบุรี อำเภอกุยบุรี
อำเภอบางสะพาน นายบุญชู อังสวัสดิ์ ปัจจุบันดำรงตำแหน่งศึกษานิเทศก์ 9 หัวหน้ากลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษาเขตพื้นที่การศึกษาประจวบคีรีขันธ์ เขต 1อำเภอบางสะพานน้อย นายสุรชิต พลอยบุศย์ (ลาออกจากราชการ) ตำแหน่งสุดท้ายศึกษานิเทศก์ สปอ.บ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี
การทำงานของศึกษานิเทศก์อำเภอในระยะแรก มีภารกิจที่หนักมาก เพราะมีศึกษานิเทศก์อยู่เพียงคนเดียว แต่ต้องรับผิดชอบงานวิชาการของอำเภอทั้งหมด ลักษณะงานที่ปฏิบัติจริงจะเน้นงานธุรการและงานโครงการที่รองรับจากสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดเป็นส่วนใหญ่ การนิเทศโรงเรียนมีน้อยครั้งมาก การนิเทศที่ปฏิบัติ เป็นการไปเยี่ยมเยียน ประเมินการประกวดต่างๆ และการตรวจงานธุรการชั้น
เรียนเช่น ป.01 ป.02 และ ป.03 เป็นต้น ในระยะนี้ การนิเทศยังไม่มีรูปแบบที่ชัดเจน รวมทั้งเครื่องมือที่ใช้นิเทศก็ยังไม่มีการพัฒนาขึ้นมาใช้
30 กันยายน 2527 นายสง่า ทองทักษิณ เกษียณอายุราชการมีการแต่งตั้งนายไกรพุธ เพชรัตนกูล เป็นหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ นายสมพร ยะโสธร ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายแผนพัฒนาฯ และนายจรูญ ชัยภิบาล ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายนิเทศการศึกษา แต่อีก 8 เดือนต่อมา นายไกรพุธ ลาศึกษาต่อที่จุฬา- ลงกรณ์มหาวิทยาลัย
30 สิงหาคม 2530 นายจรูญ ชัยภิบาลได้รับการแต่งตั้งให้รักษาการหัวหน้าหน่วยศึกษา นิเทศก์ คนที่ เก้า มีนายสมพร ยะโสธร ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายแผนพัฒนาฯ และนายเชี่ยวชาญ โสมขันเงิน ทำ
หน้าที่หัวหน้าฝ่ายนิเทศการศึกษา
พ.ศ. 2529 สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ขยายอัตรากำลังของศึกษา- นิเทศก์อำเภอขึ้น โดยบรรจุแต่งตั้งเพิ่มจนครบ 3-4 คน ตามกรอบอัตรากำลังของแต่ละอำเภอ
เป้าหมายของการนิเทศ เปลี่ยนไปเน้นงานเร่งรัดคุณภาพการศึกษาตามนโยบายของสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ การนิเทศทั้งในระดับอำเภอและระดับจังหวัด ทำได้บ่อยครั้งขึ้น สำหรับวิธีการนิเทศในโรงเรียน จะใช้วิธีการทดสอบนักเรียนเป็นรายชั้นเรียน จัดลำดับคุณภาพ แจ้งจุดบกพร่องให้ให้ครูผู้สอนทราบเพื่อแก้ไข อย่างไรก็ตาม ในการนิเทศ ยังไม่มีการวางระบบการนิเทศที่ชัดเจนจนกระทั่งปี พ.ศ. 2530 เริ่มมีการพัฒนารูปแบบและวิธีการนิเทศมากขึ้น โดยมีจุดเน้นอยู่ที่การเร่งรัดคุณภาพการศึกษา มีการวางแผนการนิเทศ กำหนดเป้าหมายภารกิจทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพอย่างชัดเจนขึ้น มีการพัฒนารูปแบบ วิธีการนิเทศ เครื่องมือและสื่อในการนิเทศมากขึ้น การนิเทศมีการจัดทำกันอย่างกว้างขวางและทั่วถึงมากขึ้น
13 มีนาคม 2530 นายไกรพุธ กลับจากศึกษาต่อ มาดำรงตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์อีกวาระหนึ่ง โดยมีนายสมพร ยะโสธร ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายแผนพัฒนาและนายวรรณะ กุยเพชร ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายนิเทศการศึกษา
4 ตุลาคม 2531 นายไกรพุธ ลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ นายเสน่ห์ ไหลล้นเข้ารับตำแหน่งแทนเป็นหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์คนที่สิบเอ็ด มีนายจรูญ จียโชค ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายพัฒนาการเรียนการสอน นายชัยณรงค์ แพ่งนครทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายนโยบายและแผน และนายสมพร ยะโสธร ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายบริการทางการศึกษา
พ.ศ. 2532 สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ประกาศให้เป็นปีทองของการนิเทศการศึกษา มีการพัฒนาระบบการนิเทศอย่างเป็นระบบรัดกุม เน้นการนิเทศโรงเรียนเป้าหมายตามข้อมูลจากการประเมินคุณภาพของโรงเรียน มีแผนและรูปแบบการนิเทศอย่างรัดกุม นับตั้งแต่ปีนี้ มีการผลิตสื่อการสอนมากมายหลายรายการเพื่อให้บริการกับโรงเรียนและกลุ่มโรงเรียน

อัตรากำลังศึกษานิเทศก์
สปจ. และ สปอ. ในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์
1 ตุลาคม 2532

หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ นายเสน่ห์ ไหลล้น
ฝ่ายพัฒนาการเรียนการสอน นายจรูญ จียโชค หัวหน้าฝ่าย
นายไกรพุธ เพชรัตนกูล ศึกษานิเทศก์ 6
นายวรรณะ กุยเพชร ศึกษานิเทศก์ 6
นายบุญชู อังสวัสดิ์ ศึกษานิเทศก์ 5
นางอารีย์พร อรรถวุฒิกุล ศึกษานิเทศก์ 5
ฝ่ายนโยบายและแผน นายชัยณรงค์ แพ่งนคร หัวหน้าฝ่าย
น.ส.สิริมา เลาหวัฒนาวณิชย์ ศึกษานิเทศก์ 6
นายเชี่ยวชาญ โสมขันเงิน ศึกษานิเทศก์ 6
นายจรูญ ชัยภิบาล ศึกษานิเทศก์ 6
นางผ่องเพ็ญ แพ่งนคร อาจารย์ 2 ช่วยราชการ
นางจินดา แขยินดี อาจารย์ 1 ช่วยราชการ
ฝ่ายบริการทางการศึกษา นายสมพร ยะโสธร หัวหน้าฝ่าย
นายยอดนิคม ตูวิเชียร ศึกษานิเทศก์ 6
นางประคองศรี สายทอง ศึกษานิเทศก์ 6
นายวิทยา วรรณประพันธ์ ศึกษานิเทศก์ 4
นายบดินทร์เดช แสงสุวรรณ ศึกษานิเทศก์อ.บางสะพาน
ช่วยราชการ สปจ.
นางศิริพร ศิลาทรินทร์ อาจารย์ 2 ช่วยราชการอำเภอหัวหิน นายอำนวย แจ่มแจ้ง หัวหน้าหน่วยอำเภอ
นายวิชัย ทองเกลี้ยง ศึกษานิเทศก์ 5
นางรสมาลิน พุทธาคง ศึกษานิเทศก์ 5
อำเภอปราณบุรี น.ส.หรรษา ทับสี หัวหน้าหน่วยอำเภอ
นางสุทธิยา พันแสง ศึกษานิเทศก์ 5
นางฐิติพร เด็กหลี ศึกษานิเทศก์ 5
นางศรีสมร แป้งหอม ศึกษานิเทศก์ 4
อำเภอกุยบุรี นายสมควร คีรีนิล หัวหน้าหน่วยอำเภอ
นายมานัต เสียงใหญ่ ศึกษานิเทศก์ 5
นายพีระพล สุทธาพานิช ศึกษานิเทศก์ 5
นางฉวี มัธยางกูล ศึกษานิเทศก์ 6 ช่วยราชการ
สปจ.สุราษฎร์ธานี
อำเภอเมืองฯ นางเกษร คงศรี หัวหน้าหน่วยอำเภอ
นายวิสิทธิ์ ญาณกิตติ ศึกษานิเทศก์ 5
นายจักรพงศ์ ทองเพ็ชร ศึกษานิเทศก์ 4
นายสมาน ตั้งธรรม ศึกษานิเทศก์ 6 ลาศึกษาต่อ ป.เอก ฟิลิบปินท์
อำเภอทับสะแก นายพิทักษ์ อ.สุวรรณ หัวหน้าหน่วยอำเภอ
นายสุรชัย ขุนทรง ศึกษานิเทศก์ 5
นายอาทร จันทร์แดง ศึกษานิเทศก์ 5
อำเภอบางสะพาน นายสุทธิพงษ์ คชพลายุกต์ หัวหน้าหน่วยอำเภอ
นายอรุณ กำบัง ศึกษานิเทศก์ 5
นางสนานจิตต์ เจริญผล ศึกษานิเทศก์ 5
อำเภอบางสะพานน้อย นายสุรชิต พลอยบุศย์ หัวหน้าหน่วยอำเภอ
นางรุ่งนภา ยิ่งยวด ศึกษานิเทศก์ 5
นายขจรเกียรติ เครือประดับ ศึกษานิเทศก์ 4
3 สิงหาคม 2533 ประกาศใช้ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยศึกษานิเทศก์ สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ มีผลทำให้โครงสร้างหน่วยศึกษานิเทศก์จังหวัดเปลี่ยนแปลงไปกล่าวคือ ฝ่ายนโยบายและแผน แยกออกไปจากหน่วยศึกษานิเทศก์ แต่ยังใช้บุคลากรของหน่วยฯ ปฏิบัติงานอยู่ 2 คน คือ นายชัยณรงค์ แพ่งนคร และน.ส.สิริมา เลาหวัฒนาวณิชย์ สำหรับองค์กรของหน่วยฯ ได้แบ่งออกเป็น 4 ฝ่าย ได้แก่

1. ฝ่ายพัฒนางานวิชาการ มีนายไกรพุธ เพชรัตนกูล เป็นหัวหน้าฝ่าย มีบุคลากรคือ นายวรรณะ กุยเพชร นางอารีย์พร อรรถวุฒิกุล นายบุญชู อังสวัสดิ์ และนางประคองศรี สายทอง
2. ฝ่ายพัฒนาการนิเทศการศึกษา มีนายเชี่ยวชาญ โสมขันเงินเป็นหัวหน้าฝ่าย มีบุคลากรคือ นายจรูญ ชัยภิบาล นายวิทยา วรรณประพันธ์ และมีข้าราชการครูช่วย 2 รายคือ น.ส.นฤมล จิตรเครือ และนายปรีชาพล เจริญเอม
3. ฝ่ายวิจัยและประเมินผลทางการศึกษา มีนายจรูญ จียโชค เป็นหัวหน้าฝ่าย มีบุคลากรคือ นางนิตยา โรจนบวรวิทยา และน.ส.ขวัญตา วงศ์สมุทร ข้าราชการครูช่วยราชการทั้งสองคน
4. ฝ่ายบริการทางการศึกษา มีนายสมพร ยะโสธร เป็นหัวหน้าฝ่าย มีบุคลากรคือ นายยอดนิคม ตูวิเชียร และครูช่วยราชการได้แก่ นายปรีชา ฉิ่งเล็ก นายบุญส่ง ล้อแก้ว นายสมศักดิ์ เจริญผล และน.ส.ฉันทนา พวงเดช
ในปีนี้เอง นายเสน่ห์ ไหลล้น ได้เสนอผลงานวิชาการ ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเป็นศึกษานิเทศก์ 7 คนแรกของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์
ปี พ.ศ. 2534 นายเสน่ห์ ไหลล้นเกษียณอายุราชการ นายสมพร ยะโสธร ได้รับการแต่งตั้งให้ทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์เป็นคนที่สิบสอง และทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายบริการทางการศึกษาอีกตำแหน่งหนึ่งด้วย
วันที่ 24 ธันวาคม 2535 สปจ.ประจวบคีรีขันธ์ มีคำสั่งที่ 666/2535 ให้บุคลากรปฏิบัติงานและรับผิดชอบงานฝ่ายต่างๆ คือ
นายสมพร ยะโสธร ทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์
นายเชี่ยวชาญ โสมขันเงิน ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายพัฒนาการนิเทศ มีบุคลากรคือ นายจรูญ ชัยภิบาล นายวิทยา วรรณประพันธ์ นายปรีชาพล เจริญเอม และ น.ส.นฤมล จิตร์เครือ
นายไกรพุธ เพชรัตนกูล ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายพัฒนางานวิชาการ มีบุคลากรคือ นายวรรณะ กุยเพชร นายบุญชู อังสวัสดิ์ นางอารีย์พร อรรถวุฒิกุล นางประคองศรี สายทอง และนางเกษร คงศรี
นายจรูญ จียโชค ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายวิจัยและประเมินผลทางการศึกษา บุคลากรคือ นายอาทร จันทร์แดง นางนิตยา โรจนบวรวิทยา และน.ส. ขวัญตา วงศ์สมุทร
นายยอดนิคม ตูวิเชียร ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายบริการทางการศีกษา มีบุคลากรคือ นายอรุณ กำบัง นายปัญญา ฉิ่งเล็ก นายบุญส่ง ล้อแก้ว นายสมศักดิ์ เจริญผล น.ส.ฉันทนา พวงเดชและนายบริบูรณ์ จันทร์ปรุง
ในปีเดียวกันนี้ นายจรูญ จียโชค ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งศึกษานิเทศก์ 7 เมื่อ 1 ตุลาคม 2535 จากการเสนอผลงานวิชาการ และในปีนี้เอง สำนักงานข้าราชการครู ได้ออกกฎ ก.ค. ฉบับที่ 13/2535 กำหนดมาตรฐานตำแหน่งศึกษานิเทศก์ขึ้น โดยมีงานสำคัญของศึกษานิเทศก์ 3 งาน คือ

1. งานนิเทศเพื่อปรับปรุงการเรียนการสอนให้ได้มาตรฐาน
2. งานศึกษาค้นคว้าทางวิชาการ
3. งานวิเคราะห์วิจัย
วันที่ 1 พฤษภาคม 2537 สำนักงานการประถมศึกษาแห่งชาติ มีคำสั่งย้ายนายจรูญ จียโชคให้ไปดำรงตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ สปจ.สุราษฎร์ธานี
มิถุนายน 2538 นายสมพร ยะโสธร ลาออกจากการทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ แต่ยังคงดำรงตำแหน่งศึกษานิเทศก์สังกัดเดิม
16 สิงหาคม 2538 สำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ แต่งตั้งนายประภาษ นันโท ศึกษานิเทศก์ 8 สปจ.ร้อยเอ็ด มาทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ สปจ.ประจวบคีรีขันธ์ เป็นหัวหน้าหน่วยลำดับที่ สิบสาม ในปีเดียวกันนี้ นายเชี่ยวชาญ โสมขันเงินลาออกจากราชการเนื่องจากป่วย
การปฏิบัติงานของศึกษานิเทศก์ในช่วงนี้ เน้นการปฏิบัติงานวิชาการ ส่วนงานธุรการได้มอบให้ฝ่ายที่เกี่ยวข้องรับไปดำเนินการ จึงทำให้มีเวลาปฏิบัติงานวิชาการตามมาตรฐานกำหนดตำแหน่งมาก
กว่าเดิม สปจ.ประจวบคีรีขันธ์ มีคำสั่งที่ 347/2539 กำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบของบุคลากรต่างๆ ในหน่วยศึกษานิเทศก์ใหม่ให้เหมาะสม ดังนี้
1. นายประภาษ นันโท ศึกษานิเทศก์ 8 ทำหน้าที่ ห.ศน.
2. นายไกรพุธ เพชรัตนกูล ศึกษานิเทศก์ 7 ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายวิจัยและประเมินผล บุคลากรประกอบด้วย นางเกษร คงศรี ศน.6 นายอาทร จันทร์แดง ศน. 6
3. นายยอดนิคม ตูวิเชียร ศน. 6 ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายบริการทางการศึกษา บุคลากร
ประกอบด้วย นายอรุณ กำบัง ศน.6 และ นายปัญญา ฉิ่งเล็ก อ.2 ช่วยราชการ
4. นายจรูญ ชัยภิบาล ศน.6 ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายพัฒนาการนิเทศการศึกษา บุคลากรคือ นายวรรณะ กุยเพชร ศน.6 นายประยงค์ แก้วนิรัตน์ ศน. 7
5. นางอารีย์พร อรรถวุฒิกุล ศน.6 ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายพัฒนางานวิชาการ บุคลากรคือ นางประคองศรี สายทอง ศน. 6 และนายบุญชู อังสวัสดิ์ ศน.6
6. นายวิวฒน์ ฤทธิ์เดช เจ้าหน้าที่ธุรก าร 3 ทำหน้าที่งานธุรการของหน่วยศึกษานิเทศก์
สำหรับนายสมพร ยะโสธร ศน.6 ได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่หัวหน้าศูนย์ขยายโอกาสทางการศึกษา ขึ้นตรงกับผู้อำนวยการการประถมศึกษาจังหวัด โดยรับงานธุรการโครงการขยายโอกาสและนมโรงเรียนไปดำเนินการ
การปฏิบัติงานนิเทศการศึกษาในช่วงนี้ ทั้งศึกษานิเทศก์จังหวัดและอำเภอ ได้ร่วมมือกันอย่างใกล้ชิด มีการประชุมปรึกษาหารือและวางแผนดำเนินงานร่วมกันทุกเดือน รายชื่อ ศน. สปอ./ก. ปีงบประมาณ 2539 มีดังนี้

สปอ.หัวหิน นางรสมาลิน พุทธาคง ศน. 6 ทำหน้าที่ ห.ศน.
นายอำนวย แจ่มแจ้ง ศน. 6
นายวิชัย ทองเกลี้ยง ศน.6
สปอ.ปราณบุรี นางนิตยา โรจน์บวรวิทยา ศน. 6 ทำหน้าที่ ห.ศน.
นางฐิติพร เด็กหลี ศน. 6
นางสุทธิยา พันแสง ศน.6
น.ส.จิราวรรณ ยืนยง ศน.6
สปอ.กุยบุรี นายสมควร คีรีนิล ศน. 6 ทำหน้าที่ ห.ศน.
นายมานัต เสียงใหญ่ ศน. 6
น.ส.นงนุช สีสันต์ ศน.6
น.ส.ฉันทนา พวงเดช ศน.6
สปอ.เมืองฯ นายวิสิทธิ์ ญาณกิตติ ศน. 6 ทำหน้าที่ ห.ศน.
นายขจรเกียรติ เครือประดับ ศน. 6
นายพีรพล สุทธาพานิช ศน.6
นางศรีสมร แป้งหอม ศน.6
สปอ.ทับสะแก นายสุรชัย ขุนทรง ศน. 6 ทำหน้าที่ ห.ศน.
น.ส.ขวัญตา วงศ์สมุทร ศน. 6
นายบดินทร์เดช แสงสุวรรณ ศน.6
สปอ.บางสะพาน นายสุทธิพงษ์ คชพลายุกต์ ศน. 6 ทำหน้าที่ ห.ศน.
นางสนานจิตต์ เจริญผล ศน. 6
นางประไพ เกษแก้ว ศน.6
นางอภิวันทน์ พินทอง ศน.6
สปอ.บางสะพาน น้อย นางรุ่งนภา ยิ่งยวด ศน. 6 ทำหน้าที่ ห.ศน.
น.ส.ไตรนาถ ศรีจันทร์ ศน. 6
สปก.สามร้อยยอด นายไพรัช มณีโชติ ศน. 6 ทำหน้าที่ ห.ศน.
ในปีงบประมาณ 2539 สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครู ได้อนุมัติให้ศน. เลื่อนระดับ
สูงขึ้น โดยการจัดทำผลงานทางวิชาการ 4 รายคือ
1. นางอารีย์พร อรรถวุฒิกุล เลื่อนเป็นศึกษานิเทศก์ 8
2. นายบุญชู อังสวัสดิ์ เลื่อนเป็นศึกษานิเทศก์ 7
3. นายประยงค์ แก้วนิรัตน์ เลื่อนเป็นศึกษานิเทศก์ 7
4. นางฐิติพร เด็กหลี เลื่อนเป็นศึกษานิเทศก์ 7


ในปีนี้ นายพิทักษ์ อ.สุวรรณ ศน. 6 สปอ.ทับสะแก ได้ขอย้ายไปดำรงตำแหน่ง ผช.หน.ปอ.บางสะพานน้อยตามที่สอบคัดเลือกได้
ปีงบประมาณ 2540 สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครู ได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้เลื่อนศึกษานิเทศก์ 6 เป็นศึกษานิเทศก์ 7 เป็นกรณีพิเศษ ซึ่งศึกษานิเทศก์ทั้งระดับจังหวัดและระดับอำเภอ ผู้มีคุณสมบัติครบได้รับการเลื่อนระดับ 23 คน นับว่าเป็นการเปิดทางให้ศึกษานิเทศก์มีความก้าวหน้าได้อีกทางหนึ่ง
28 ตุลาคม 2539 นางกาญจนา เชยชิต ศน.6 สปจ.ปราจีนบุรี มาช่วยราชการที่หน่วยศึกษานิเทศก์ สปจ. ฝ่ายบริการทางการศึกษา งานห้องสมุดและมุมหนังสือ
1 พฤศจิกายน 2539 นายวิทยา วรรณประพันธ์ ศน. 6 กลับจากลาศึกษาต่อปริญญาโท ที่มหาวิทยาลัยศิลปากร เป็นเวลา 2 ปี กับ 1 ภาคเรียน ปฏิบัติงานฝ่ายพัฒนาการนิเทศการศึกษา งานโครงการอาหารกลางวัน
16 พฤษภาคม 2540 นายวิทยา วรรณประพันธ์ ได้รับการแต่งตั้งไปดำรงตำแหน่งศึกษา- นิเทศก์ สปจ.ชุมพร และ สปจ.ประจวบฯ ได้รับย้ายนางกาญจนา เชยชิต ที่ช่วยราชการอยู่แล้วดำรงตำแหน่งแทน
1 ตุลาคม 2540 นายวิวัฒน์ ฤทธิ์เดช เจ้าหน้าที่ธุรการ 3 ช่วยราชการหน่วยศึกษานิเทศก์ กลับไปปฏิบัติหน้าที่ตามตำแหน่งที่ฝ่ายบริหารงานทั่วไป สปจ.ประจวบฯ
1 ตุลาคม 2540 นายบุญชู อังสวัสดิ์ ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง ศน.8 โดยอนุมัติของ ก.ค.
1 มกราคม 2541 นายไกรพุธ เพชรัตนกูล ศน.7 ทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายวิจัยและประเมินผล ลาออกจากราชการ ได้มอบหมายให้นางเกษร คงศรี ศน.7 ปฏิบัติหน้าที่หัวหน้าฝ่ายแทน และในวันเดียวกัน
สปจ.เพชรบุรี รับย้ายนางกาญจนา เชยชิต ศน.7 สปจ.ประจวบฯ ไปดำรงตำแหน่ง ศน.7 สปอ.หนองหญ้าปล้อง สปจ.เพชรบุรี
31 มีนาคม 2541 สปช. มีคำสั่งย้ายนายประภาษ นันโท ศน.8 ทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ สปจ.ประจวบฯ ไปดำรงตำแหน่ง หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ สปจ.มหาสารคาม และให้นายจรูญ จียโชค ศน. 8 ทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์กาญจนบุรี มาดำรงตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์
สปจ.ประจวบคีรีขันธ์ แทน นับเป็นหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์คนที่สิบสี่
ในปีนี้ นางอารีย์พร อรรถวุฒิกุล ได้รับการคัดเลือกจาก สปช. และผ่านการอบรมให้ทำหน้าที่หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ และขึ้นบัญชีรอการบรรจุแต่งตั้ง ให้เป็นหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ในจังหวัดที่ว่างต่อไป สำหรับศึกษานิเทศก์ที่ขึ้นมาทดแทนตำแหน่งที่ว่าง 2 ตำแหน่งคือ นายวิสิทธิ์ ญาณกิตติ
ศน. 7 มาปฏิบัติหน้าที่ในฝ่ายบริการทางการศึกษา และนางสาวฉันทนา พวงเดช ศน.7 ปฏิบัติหน้าที่ในฝ่ายพัฒนางานนิเทศการศึกษา

19 สิงหาคม 2542 ประกาศใช้พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ ซึ่งนำไปสู่การปฏิรูปโครงสร้าง หลักสูตรและการปฏิรูปการเรียนรู้ในโรงเรียน ซึ่งจะมีผลบังคับใช้อย่างสมบูรณ์ภายใน 20 สิงหาคม 2545
17 ธันวาคม 2542 นางอารีย์พร อรรถวุฒิกุล ย้ายไปรับตำแหน่งหัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ สปจ.กาญจนบุรี
7 มกราคม 2543 ผอ.ปจ. (นายยุทธนา ตรีนุสนธิ์) มีคำสั่งโอนงานขยายโอกาสทางการศึกษา มาขึ้นตรงกับหน่วยศึกษานิเทศก์
11 มกราคม 2543 เลือกตั้งประธานชมรมศึกษานิเทศก์ สปจ.ประจวบฯ ได้นายบุญชู อังสวัสดิ์ เป็นประธานชมรม
16 มีนาคม 2543 ย้ายสำนักงานทั้ง สปจ. และหน่วยศึกษานิเทศก์ จากโรงเรียนอนุบาลประจวบคีรีขันธ์ มาอยู่ที่ สปจ.แห่งใหม่ที่หมู่บ้านหนองหิน ตำบลคลองวาฬ อำเภอเมืองฯ
27 มีนาคม 2543 นางศรีสมร แป้งหอม เดินทางมารับตำแหน่ง ศน.สปจ.ประจวบฯที่ว่างแทนนางอารีย์พร ให้ปฏิบัติงานในฝ่ายพัฒนางานวิชาการ
ปี พ.ศ. 2543 มีโครงสร้างของศึกษานิเทศก์ สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ดังนี้
หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ นายจรูญ จียโชค ศน.8
ฝ่ายพัฒนางานวิชาการ นายบุญชู อังสวัสดิ์ ศน.8 หัวหน้าฝ่าย
นางประคองศรี สายทอง ศน.7
นางศรีสมร แป้งหอม ศน.7
ฝ่ายพัฒนาการนิเทศการศึกษา นายจรูญ ชัยภิบาล ศน.7 หัวหน้าฝ่าย
นายประยงค์ แก้วนิรัตน์ ศน.7
น.ส.ฉันทนา พวงเดช ศน. 7
ฝ่ายวิจัยและประเมินผลทางการศึกษา นางเกษร คงศรี ศน.7 หัวหน้าฝ่าย
นายอาทร จันทร์แดง ศน.7
นายวรรณะ กุยเพชร ศน.7
ฝ่ายบริการทางการศึกษา นายยอดนิคม ตูวิเชียร ศน.7 หัวหน้าฝ่าย
นายอรุณ กำบัง ศน.7
นายวิสิทธิ์ ญาณกิตติ ศน.7
นายปัญญา ฉิ่งเล็ก อ.2 ช่วยราชการ
ศูนย์ขยายโอกาสฯ นายสมพร ยะโสธร ศน. 7 หัวหน้าศูนย์ฯ
นายสุวฤทธ์ ศรีสมัย อ.1 ช่วยราชการ
สปอ.หัวหิน นายอำนวย แจ่มแจ้ง ศน.7 หัวหน้าหน่วยฯ
นายวิชัย ทองเกลี้ยง ศน.7
นางรสมาลิน พุทธาคง ศน.7
สปอ.ปราณบุรี นางนิตยา โรจนบวรวิทยา ศน.7 หัวหน้าหน่วยฯ
นางฐิติพร เด็กหลี ศน.7
นางพุทธิยา พันแสง ศน.7
นางสาวรัตนา เกียรติเกษม ศน.6
สปก.สามร้อยยอด นายมานิตย์ สีสง่า ศน.6 หัวหน้าหน่วยฯ
นางสุกัญญา หน่อทิม ศน.6
น.ส.อุทุมพร เดชคง ศน.6
สปอ.กุยบุรี นายสมควร คีรีนิล ศน.7 หัวหน้าหน่วยฯ
นายมานัต เสียงใหญ่ ศน.7
น.ส.นงนุช สีสันต์ ศน.7
สปอ.เมืองฯ นายพีรพล สุทธาพานิช ศน.7 หัวหน้าหน่วยฯ
นายขจรเกียรติ เครือประดับ ศน.7
นางนิตยา เจริญเฉลิมศักดิ์ ศน.6
สปอ.ทับสะแก นายสุรชัย ขุนทรง ศน.7 หัวหน้าหน่วยฯ
นายบดินทร์เดช แสงสุวรรณ ศน.7
น.ส.ขวัญตา วงศ์สมุทร ศน.7
สปอ.บางสะพาน นายสิทธิพงษ์ คชพลายุกต์ ศน.7 หัวหน้าหน่วย ฯ
นางสนานจิตต์ เจริญผล ศน.7
นางประไพ เกษแก้ว ศน.7
นางอภิวันทน์ พินทอง ศน.6
สปอ.บางสะพานน้อย นางรุ่งนภา ยิ่งยวด ศน.7 หัวหน้าหน่วย ฯ
นางสาวไตรนาถ ศรีจันทร์ ศน.7

8 กันยายน 2543 นายปัญญา ฉิ่งเล็ก ย้ายกลับโรงเรียนบ้านหนองเสือ (ไปช่วยราชการที่โรงเรียนวังมะเดื่อ) สปอ.เมืองฯ
18 กันยายน 2543 ก.ค. แจ้งอนุมัติ ผลงานวิชาการของนายจรูญ จียโชค ให้เลื่อนตำแหน่งเป็นศึกษานิเทศก์ 9 มีผลตั้งแต่ 7 กรกฎาคม 2543 นับเป็นศึกษานิเทศก์ 9 คนแรกของจังหวัดประจวบฯ
1 ตุลาคม 2543 นายยอดนิคม ตูวิเชียร และนายจรูญ ชัยภิบาล เกษียณอายุราชการ และนายอรุณ กำบัง ลาออกจากราชการ
26 กุมภาพันธ์ 2544 นายขจรเกียรติ เครือประดับและนายพีรพล สุทธาพานิช ได้รับการคัดเลือกให้ทำหน้าที่ ศึกษานิเทศก์จังหวัด แทนตำแหน่งที่ว่าง ปฏิบัติงานในฝ่ายพัฒนางานนิเทศและฝ่ายบริการทางการศึกษา ตามลำดับ
ยุทธศาสตร์ในการนิเทศในช่วงปี พ.ศ. 2541-2544 ซึ่งเป็นช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของการเปลี่ยนแปลงระบบการจัดการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ให้ความสำคัญในการพัฒนาครูมาก โดยจัดให้มีการฝึกอบรมครูอย่างกว้างขวางและบ่อยครั้ง ในกลุ่มวิชาต่างๆ ทั้งระดับก่อนประถมศึกษา ประถมศึกษาและมัธยมศึกษา การฝึกอบรมจะเน้นการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่ยึดให้ผู้เรียนเป็นศูนย์กลางในการเรียนรู้ ตามแนวทางการปฏิรูปการเรียนรู้ของ สปช. โดยให้ผู้เรียนได้ลงมือปฎิบัติจริงและสรุปเป็นองค์ความรู้ด้วยตนเอง และเป็นช่วงที่มีการเตรียมการใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน
ตัวศึกษานิเทศก์เองก็ได้รับการพัฒนาทั้งด้านความรู้เกี่ยวกับการเรียนการสอนและการพัฒนาหลักสูตรอย่างกว้างขวาง ส่วนการปฏิบัติงานนิเทศภาคสนาม ในช่วงปี 2541 เน้นการนิเทศแบบวงกว้าง ตรวจเยี่ยมโรงเรียนทุกโรงเรียน เพื่อการสร้างขวัญและกำลังใจ ในปี 2542 -44 เน้นการนิเทศโรงเรียนเป้าหมายเพื่อการพัฒนาเฉพาะเรื่อง เพื่อการพัฒนาโรงเรียนเข้าสู่มาตรฐานตามเป้าหมายของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ รวมทั้งจัดตั้งครูแกนนำ โรงเรียนแกนนำ และเผยแพร่ผลงานของครูที่ประสบความสำเร็จ


โครงสร้างของหน่วยศึกษานิเทศก์
สปจ./สปอ.ประจวบคีรีขันธ์
ณ เดือนสิงหาคม 2544

หัวหน้าหน่วยศึกษานิเทศก์ นายจรูญ จียโชค ศน.9
ฝ่ายพัฒนางานวิชาการ นายบุญชู อังสวัสดิ์ ศน.8 หัวหน้าฝ่าย
นางประคองศรี สายทอง ศน.7
นางศรีสมร แป้งหอม ศน.7
ฝ่ายพัฒนาการนิเทศการศึกษา นายประยงค์ แก้วนิรัตน์ ศน.7 หัวหน้าฝ่าย
นายขจรเกียรติ เครือประดับ ศน.7
น.ส.ฉันทนา พวงเดช ศน. 7
ฝ่ายวิจัยและประเมินผลทางการศึกษา นางเกษร คงศรี ศน.7 หัวหน้าฝ่าย
นายอาทร จันทร์แดง ศน.7
นายวรรณะ กุยเพชร ศน.7
ฝ่ายบริการทางการศึกษา นายวิสิทธิ์ ญาณกิตติ ศน.7 หัวหน้าฝ่าย
นายพีรพล สุทธาพานิช ศน.7
ว่าง
ศูนย์ขยายโอกาสฯ นายสมพร ยะโสธร ศน. 7 หัวหน้าศูนย์ฯ
นายสุวฤทธ์ ศรีสมัย อ.1 ช่วยราชการ
สปอ.หัวหิน นายอำนวย แจ่มแจ้ง ศน.7 หัวหน้าหน่วยฯ
นายวิชัย ทองเกลี้ยง ศน.7
นางรสมาลิน พุทธาคง ศน.7
สปอ.ปราณบุรี นางนิตยา โรจนบวรวิทยา ศน.7 หัวหน้าหน่วยฯ
นางฐิติพร เด็กหลี ศน.7
นางสุทธิยา พันแสง ศน.7
น.ส.รัตนา เกียรติเกษม ศน.7
สปก.สามร้อยยอด นายมานิตย์ สีสง่า ศน.7 หัวหน้าหน่วยฯ
นางสุกัญญา หน่อทิมนายมานิตย์ สีสง่า ศน.7
น.ส.อุทุมพร เดชคง ศน.7
สปอ.กุยบุรี นายสมควร คีรีนิล ศน.7 หัวหน้าหน่วยฯ
นายมานัต เสียงใหญ่ ศน.7
น.ส.นงนุช สีสันต์ ศน.7
สปอ.เมืองฯ นางนิตยา เจริญเฉลิมศักดิ์ ศน.6 หัวหน้าหน่วยฯ
น.ส.ยุพิน โกณฑา ศน.6
สปอ.ทับสะแก นายสุรชัย ขุนทรง ศน.7 หัวหน้าหน่วยฯ
นายบดินทร์เดช แสงสุวรรณ ศน.7
น.ส.ขวัญตา วงศ์สมุทร ศน.7
สปอ.บางสะพาน นายสิทธิพงษ์ คชพลายุกต์ ศน.7 หัวหน้าหน่วย ฯ
นางสนานจิตต์ เจริญผล ศน.7
นางประไพ เกษแก้ว ศน.7
นางอภิวันทน์ พินทอง ศน.7
สปอ.บางสะพานน้อย นางรุ่งนภา ยิ่งยวด ศน.7
นางสาวไตรนาถ ศรีจันทร์ ศน.7


ปรับปรุงข้อมูล ครั้งที่ 1 เมื่อ 1 สิงหาคม 2544
นายจรูญ จียโชค ผู้ปรับปรุงข้อมูล

เหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นช่วงหลัง 1 สิงหาคม 2544 มีดังนี้
2 พฤศจิกายน 2544 กระทรวงศึกษาธิการประกาศใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2544
โดยจะทดลองใช้ในโรงเรียนนำร่องและโรงเรียนเครือข่ายประมาณ 1,500 โรงเรียน ในชั้น ป.1 ป. 4 ม.1 และ ม. 4 เริ่มตั้งแต่ปีการศึกษา 2545 และจะขยายเพิ่มขึ้นปีละชั้นจนครบทุกชั้น ส่วนโรงเรียนทั่วไป จะประกาศใช้หลักสูตรนี้ในปีการศึกษา 2546 โดยกำหนดว่า ในปีการศึกษา 2548 ทุกโรงเรียนจะเปลี่ยนมาใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานจนครบทุกชั้น ดังนั้น ทิศทางการทำงานของหน่วยศึกษานิเทศก์ ในช่วงปี 2544- 2545 จึงเน้นไปที่การฝึกอบรมครูและผู้บริหารโรงเรียนในการสร้างหลักสูตรสถานศึกษาขึ้นใช้ในโรงเรียนเป็นงานหลัก
ปี พ.ศ. 2545 มีศึกษานิเทศก์ จัดทำผลงานทางวิชาการได้รับการปรับปรุงตำแหน่งดังนี้
1. นายบุญชู อังสวัสดิ์ เป็นศึกษานิเทศก์ 9
2. นายวรรณะ กุยเพชร เป็นศึกษานิเทศก์ 8
3. นายประยงค์ แก้วนิรัตน์ เป็นศึกษานิเทศก์ 8
4. นางอภิวันท์ พินทอง เป็นศึกษานิเทศก์ 8
และมีผู้จัดทำผลงานอีกหลายรายกำลังรอการอนุมัติจาก ก.ค.
10 กันยายน 2545 นางอภิวันท์ พินทอง ศน.สปอ.บางสะพาน ย้ายมาดำรงตำแหน่งที่ สปจ.ประจวบฯ ได้รับมอบหมายงานให้ปฏิบัติในศูนย์ขยายโอกาสทางการศึกษา
30 ตุลาคม 2545 รมว. ศึกษาธิการ นายปองพล อดิเรกสาร ประกาศเขตพื้นที่ชั่วคราว 175 เขต โดยให้จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ แบ่งเป็น 2 เขตพื้นที่ ทำให้อนาคตศึกษานิเทศก์ต้องแบ่งออกเป็น 2 หน่วยงานใน 2 เขตพื้นที่ตามโครงสร้างการบริหาร
ในปีนี้ มีการบรรจุแต่งตั้งศึกษานิเทศก์ใหม่ 4 ราย คือ นางนุติยาพร วงษ์เณร ศน.5 (สปอ.เมืองฯ) นายสุเทพ วงษ์เณร ศน.6 (สปอ.เมืองฯ) น.ส.ปราณี จงศรี ศน.5 (สปอ.กุยบุรี) น.ส.นวพร จินดาชื่น ศน.6 (สปอ.บางสะพานน้อย)

เหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในพ.ศ. 2546

7 กรกฎาคม 2546 เป็นวันประวัติศาสตร์ที่สำคัญของวงการศึกษาไทยและของศึกษานิเทศก์ เนื่องจากมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติระเบียบบริหารรายการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2546 เป็นผลให้มีการปรับโครงสร้างการบริหารการศึกษาใหม่ มีการยุบกรมต่างๆ และจัดตั้งสำนักงานขึ้นใหม่ 6 สำนักงานอันประกอบด้วย สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี สำนักงานปลัดกระทรวงฯ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา สำนักงานคณะกรรมการอาชีวศึกษา และสำนักงานสภาการศึกษาแห่งชาติ
หน่วยงานในระดับภูมิภาค มีการยุบรวมสำนักงานศึกษาธิการจังหวัด/อำเภอ สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัด/อำเภอและสำนักงานสามัญศึกษาจังหวัด เป็นหน่วยงานเขตพื้นที่การศึกษา หน่วยศึกษานิเทศก์ ถูกยุบเป็นกลุ่มงานนิเทศ ติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา อยู่ในเขตพื้นที่การศึกษา นับเป็นการสิ้นสุดประวัติศาสตร์อันยาวนานของหน่วยศึกษานิเทศก์ ที่ปฏิบัติงานปิดทองหลังพระมาตลอด 50 ปี แต่อย่างไรก็ตามแม้หน่วยศึกษานิเทศก์จะถูกยุบไป แต่ตำแหน่งศึกษานิเทศก์ ยังคงมีอยู่ในกฎหมายตามพระราชบัญญัติครูและบุคลากรทางการศึกษาที่จะมีการประกาศใช้ต่อไป
ผลการยุบรวมหน่วยงานศึกษานิเทศก์ ทำให้ศึกษานิเทศก์ของสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัด/อำเภอ และสำนักงานสามัญศึกษาจังหวัด ต้องมายุบรวมกัน แล้วแบ่งศึกษานิเทศก์ ออกเป็น 2 เขต ในระยะแรก ( 1 สิงหาคม 2546) เขตพื้นที่การศึกษา 1 มีศึกษานิเทศก์ 35 คน. มีนายบุญชู อังสวัสดิ์ ศน. 9 ทำหน้าที่หัวหน้ากลุ่มนิเทศฯ เขตพื้นที่การศึกษา 2 มีศึกษานิเทศก์ 15 คน มีนายจรูญ จียโชค ศน.9 ทำหน้าที่หัวหน้ากลุ่มนิเทศฯ
ต่อมาในวันที่ 20 สิงหาคม 2546 นางอารีย์พร อรรถวุฒิกุล ศน.9 ย้ายจาก สพท.กาญจนบุรี เขต 1 มาช่วยราชการที่ สพท.ประจวบคีรีขันธ์ เขต 2 ในตำหน่งที่ปรึกษา และได้รับมอบหมายให้มาปฏิบัติงานอยู่ที่กลุ่มนิเทศ ฯ
วันที่ 1 ธันวาคม 2546 นายมานิตย์ ศิลาบุตร ศน. 6 ย้ายจาก สพท.นครศรีธรรมราช เขต 2 มาช่วยราชการที่ สพท.ประจวบคีรีขันธ์ เขต 2 ทำให้ กลุ่มนิเทศ ติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา สพท.ประจวบฯ เขต 2 มีบุคลากรทั้ง สิ้น 17 คน ดังนี้

หัวหน้ากลุ่ม นายจรูญ จียโชค ศน. 9
งานพัฒนาหลักสูตรและกระบวนการเรียนรู้
นายมานัติ เสียงใหญ่ ศน. 7 หัวหน้า
นายอำนวย แจ่มแจ้ง ศน. 7
น.ส.นงนุช สีสันต์ ศน. 7
น.ส.ปราณี จงศรี ศน. 5
งานวัดและประเมินผลการศึกษา
นายวิชัย ทองเกลี้ยง ศน. 7 หัวหน้า
นางนิตยา โรจนบวรวิทยา ศน. 7
นายมานิตย์ ศิลาบุตร ศน. 6
งานส่งเสริมพัฒนาสื่อ นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการศึกษา
นางพุทธิยา พันแสง ศน. 7 หัวหน้า
นายมานิตย์ สีสง่า ศน. 7

งานนิเทศ ติดตามและประเมินผลระบบบริหารและการจัดการศึกษา
น.ส.อุทุมพร เดชคง ศน. 7 หัวหน้า
น.ส.รัตนา เกียรติเกษม ศน. 7

งานส่งเสริมพัฒนาระบบการประกันคุณภาพการศึกษา
นางรสมาริน พุทธาคง ศน. 7 หัวหน้า
นางสุกัญญา หน่อทิม ศน. 7
นางฐิติพร เด็กหลี ศน. 7

งานเลขานุการคณะกรรมการนิเทศฯ
นายสมควร คีรีนิล ศน.7 หัวหน้า
นางอารีย์พร อรรถวุฒิกุล ศน.9


วันที่ 24 ธันวาคม 25467 พระราชบัญญัติครูและบุคลากรทางการศึกษา ที่เป็นกฎหมายหัวใจของการบริหารงานบุคคลของเขตพื้นที่ มีผลบังคับใช้ ซึ่งเป็นผลให้จะต้องมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างและบุคลากรในกลุ่มงานนิเทศฯ อีกครั้ง
สำหรับยุทธศาสร์การนิเทศที่ใช้ในช่วงการเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง พ.ศ.2546-2547 ใช้การจัดกลุ่มโรงเรียน ออกเป็นกลุ่มๆ เรียกว่า ศูนย์ปฏิบัติการนิเทศ โดยแต่ละอำเภอในเขตพื้นที่การศึกษา เขต 2 จะมีอยู่อำเภอละ 4 กลุ่ม รวม 16 ศูนย์ปฏิบัติการนิเทศ มีการแต่งตั้งให้ศึกษานิเทศก์ 1 คนทำหน้าที่ดูแลรับผิดชอบโรงเรียนในกลุ่มทุกโรงเรียน ในทุกด้าน ทำให้การนิเทศมีการดำเนินการใกล้ชิดกับโรงเรียนมากขึ้น โดยศึกษานิเทศก์ ทำหน้าที่เป็นผู้ชี้แนะและที่ปรึกษา ในส่วนของการใช้กลยุทธประกอบการนิเทศ ได้มีการจัดตั้งชมรมสาระการเรียนรู้ต่างๆ ขึ้น เพื่อจัดกิจกรรมพัฒนาวิชาชีพและส่งเสริม เผยแพร่ผลงานครูและนักเรียน มีผงงานที่น่ายกย่อง มีการแสดงมหกรรมผลงานทางวิชาการของเขตพื้นที่การศึกษา ในวันที่ 6-7 สิงหาคม 2547 มีประชาชนนับหมื่นเข้าร่วมงาน ทำให้ประชาชนรู้จักหน่วยงานเขตพื้นที่การศึกษา ที่เป็นหน่วยงานตั้งใหม่ได้อย่างดี